Nobliści – już łącznie przeszlo 800, w wieku od momentu 25 do 90 czasów

27 lipca, 2020
Category: odmienne

Od momentu 1901 roku kalendarzowego Nagrody Nobla otrzymało już 838 osób i 24 organizacje; najmłodszy z laureatów miał 25 lat, natomiast najstarszy a mianowicie 90. W wypadku Marii Skłodowskiej-Curie Nobel stał się historią rodzinną; była też pani jedną wraz z 44 noblistek wobec aż 795 noblistów-mężczyzn.

Te dane z lat 1901-2012, zaczerpnięte ze strony internetowej Fundacji Noblowskiej, przytacza w piątek agencja AFP. Laureaci tegorocznych nagród ogłoszeni zostaną do połowy października. Wręczenie nagród odbędzie się 10 grudnia w rocznicę śmierci Alfreda Nobla.

Przy roku bieżącym zgłoszono rekordową liczbę kandydatów do Nobla – to aż 259 kandydatów do pokojowej nagrody. Wśród tych propozycji jest piecdziesiat organizacji. Z wyjątkiem laureatów ich imion nie poznamy wcześniej niż za 50 lat.

Przyjęcia Nobla odmówiło dwóch laureatów – francuski filozof Jean-Paul Sartre, nagrodzony w dziedzinie podreczników w 1964 roku, i w 1973 roku premier Wietnamu Le Duc Tho. Polityk ów, wyróżniony zbyt udział po negocjacjach amerykańsko-północnowietnamskich, otrzymał nagrodę wspólnie wraz z ówczesnym sekretarzem stanu NA JUKATAN Henrym Kissingerem i właśnie z powodu współlaureata jej nie zaakceptowac przyjął.

Kilkunastu noblistów zostało zmuszonych za posrednictwem władze swojego kraju az do odrzucenia rekompensaty. Byli to niemieccy biochemicy uhonorowani w dziedzinie chemii w 1938 i 1939 roku kalendarzowego: Richard Kuhn i Adolf Butenandt oraz niemiecki patolog Gerhard Domagk (medyczny Nobel w 1939 roku). Na skutek zakazu Adolfa Hitlera nie przyjęli oni nagród. Jednakowo, pod naciskiem władz ZSRR nie przyjął literackiego Nobla pisarz Borys Pasternak.

Troje laureatów w chwili uznania im Pokojowej Nagrody Nobla znajdowało się w więzieniu. Byli to: niemiecki działacz pacyfistyczny Carl von Ossietzky (w 1935 roku), przywódczyni opozycji birmańskiej Aung San Suu Kyi (w 1991 roku) oraz pisarz jak i równiez dysydent chiński Liu Xiaobo (w 2010 roku). Przed chwila w 2012 roku Suu Kyi, która w areszcie domowym spędziła łącznie 15 lat, zdołała wygłosić po Oslo wykład noblowski.

Najstarszym laureatem był amerykański ekonomista Leonid Hurwicz, nagrodzony w 2007 roku, w stuleciu 90 lat. W tym samym roku literackiego Nobla otrzymała 87-letnia wówczas brytyjska pisarka Doris Lessing. Najmłodszym noblistą w dziejach był Lawrence Bragg, który w 1915 roku w charakterze 25-latek otrzymał nagrodę w dziedzinie fizyki wspólnie ze wlasnym ojcem, Williamem.

Nobel w rodzinie wiąże się też z Marią Skłodowską-Curie. Przy 1903 roku otrzymała kobieta nagrodę z mężem Pierre’em w dziedzinie fizyki; w 1911 sama otrzymała Nobla tym razem w dziedzinie chemii. W 1935 roku córka Pierre’a jak i równiez Marii – Irene Joliot-Curie i jej mąż Frederic dostali chemicznego Nobla. Zaś mąż młodszej córki Eve Curie-Labouisse, amerykański dyplomata Henry Richardson Labouisse, dyrektor UNICEF, odebrał pokojowego Nobla na rzecz tej organizacji w 1965 roku. Faktycznie więc, dzieki rodzinę Curie przypadło łącznie aż pięć Nobli.

Gdy Skłodowska-Curie była pierwszą noblistką i jedyną wśród kobiet podwójną laureatką, ogółem dziewczyny nagrodzono Noblem 44 razy. Dopiero w 2009 roku nagrodę w branzy ekonomii, przyznawaną przez Komitet Noblowski wraz z funduszy Szwedzkiego Banku Narodowego, otrzymała kobieta – amerykańska politolożka Elinar Ostrom. Jedynie dwie kobiety otrzymały Nobla z fizyki, przy tym ostatnia – Maria Goeppert Mayer – w 1963 roku kalendarzowego.

Językiem pisarzy-noblistów jest zwlaszcza angielski. Tworzyło w nim 26 laureatów literackiego Nobla, dzieki kolejnych miejscach jest francuski i niemiecki (po trzynascie laureatów) a takze hiszpański (jedenastu). Siedmiokrotnie Nobel przypadł piszącym po szwedzku, sześć razy – literatom włoskim. Rosjanie mają pięć literackich Nobli, Polacy – czterech; nobliści pisali też po chińsku, arabsku lub turecku, natomiast także wedlug bengalsku jak i równiez w jidisz. (PAP)

awl/ ap/ abr/

14724873 int.